Historia
Pugna navalis apud Lepantum
Die 7 Octobris 1571
Die 7 Octobris anni 1571, in sinu Patraeo prope oram occidentalem Graeciae, classis Foederis Sancti, quod Hispania, Venetiae, Status Pontificius aliaeque potestates christianae duce Ioanne Austriaco inierant, cum classe Turcica, cui Ali Pascha praeerat, congressa est. Plus quam quadringentae triremes in una ex maximis historiae pugnis navalibus concurrerunt. Vespere classis Turcica fere deleta erat, et multa milia remigum christianorum libertatem receperant.
Sanctus Pius V Papa, qui ad Foedus conflandum indefesse laboraverat, fideles hortatus erat ut pro eius successu Rosarium orarent, et illo die confraternitates Rosarii Romae supplicationes agebant. Cara traditio narrat Pontificem, cum cardinalibus negotia tractantem, subito surrexisse, ad fenestram accessisse et nuntiasse classem christianam vicisse, multo antequam ullus nuntius advenire posset. Supra pugnam Veronensis sanctos pingit pro Venetiis Virginem implorantes.
Nuntius victoriae per Europam divulgatus est foliis typis impressis, ut haec Veneta tabula anni 1572, centenis triremibus referta. Venetiae Virgini gratias egerunt; inscriptio saepe laudata, Senatui Veneto tributa, quamvis origo eius incerta sit, sic sonat: 'Non virtus, non arma, non duces, sed Maria Rosarii victores nos fecit.' Inter vulneratos erat iuvenis miles Hispanus, Michael de Cervantes, qui usum manus sinistrae amisit.